Sacred space: a traditional Altai ayil

 

DOI: 10.31551/2410-2725-2018-4-3-387-393

 

Tadysheva Natalya Olegovna

Candidate of Historical Sciences, Deputy Director of BNU RA «Scientific and Research Institute of Altaian Studies» n.a. S.S. Surazakov, Russian Federation, Republic of Altai, 646000, Gorno-Altaisk, 6, Sotsialisticheskaya St. E-mail: tadisheva@mail.ru

 

Abstract. Sacral and ordinary are the integral elements of a social organism and therefore they are a part of the mechanism regulating life of society. Representations about sacral and ordinary are very steady, giving stability to society though they also are subject to changes. The author of the article sets a task of allocation of sacral locus of the house from daily and household space. Being an object of the social character possessing communication with a cult of ancestors, fire cult, with a cult of «jaiyk» it is allocated in a sacral «auyl». It is possible to tell that such informative fullness is the most important characteristic of sacral space. Preservation of ideas of sacred «auyl» is promoted by the collective memory connected with symbolical values («own» – «stranger», «ife» – «inobytie», inter-generational communication with archaic, shaman, Burkhanist cults).

Keywords: Altays; sacral space; stability; traditional yurta; aiyl.

 

Қасиетті кеңістік: алтайлық дәстүрлі айыл

 

Тадышева Наталья Олеговна

тарих ғылымдарының кандидаты, «С.С. Суразаков атындағы алтаистика ҒЗИ» АР БҒК директорының орынбасары, Ресей Федерациясы, Алтай Республикасы, 646000, Горно-Алтайск қ, Социалистическая 6 к. E-mail: tadisheva@mail.ru

 

Аңдатпа. Қасиетті және қарапайым - қоғамдық ағзаның ажырамас элементтері, сондықтан олар қоғам өмірін реттейтін тетіктің бір бөлігі. Қасиетті туралы және қарапайым адамдар туралы идеялар орнықты, олар қоғамға тұрақтылық береді, сонымен қатар олар өзгеруі мүмкін. Мақала авторы күнделікті тұрмыстық кеңістікте қасиетті локалды тұрмыстық орындарды оқшаулау міндетін белгілейді. Әлеуметтік-тұрмыстық объект бола отырып, ата-бабаға табыну байланысы бар, отқа табынумен, «jайыка» ғұрпымен бірге - қасиетті «айылда» ерекшеленеді. Қасиетті кеңістіктің ең маңызды сипаты осындай ақпараттылық толықтығы деп айтуға болады. Қасиетті «айылдың» сақталуына символдық мағыналармен («жеке» - «бөтен», «болу» - «басқа», архаикалық, шаманистік, бурханистік ғұрыптармен байланыста болу) байланысты ұжымдық жады бар.

Түйін сөздер: алтайлықтар; қасиетті кеңістік; тұрақтылық; дәстүрлі киіз үй; айыл.

 

Сакральное пространство: алтайский традиционный айыл

 

Тадышева Наталья Олеговна

кандидат исторических наук, заместитель директора БНУ РА «НИИ алтаистики им. С.С. Суразакова», Российская Федерация, Республика Алтай, 646000, г. Горно-Алтайск, ул. Социалистическая 6. E-mail: tadisheva@mail.ru

 

Абстракт. Сакральное и обыденное – это неотъемлемые элементы социального организма, а поэтому они являются частью механизма, регулирующего жизнь общества. Представления о сакральном и обыденном являются очень устойчивыми, придающими стабильность обществу, хотя они и подвержены изменениям. Автором статьи ставится задача выделения сакральных локусов дома из повседневно-бытового пространства. Являясь объектом социально-бытового характера, обладая связью с культом предков, культом огня, культом «jайыка» - выделяется в сакральный «айыл». Можно сказать, что именно такая информативная наполненность является самой важной характеристикой сакрального пространства. Сохранению представлений о священном «айыле» способствует коллективная память, связанная с символическими значениями («свой» – «чужой», «бытие» – «инобытие», межпоколенная связь с архаическими, шаманскими, бурханистскими культами).

Ключевые слова: алтайцы; сакральное пространство; устойчивость; традиционная юрта; айыл.

Для цитирования:

Тадышева Н. Сакральное пространство: алтайский традиционный айыл.//Мир Большого Алтая 2018. Т.4. №3. С. 387-393 https://www.journalaltai.com/4-3-2018  DOI:10.31551/2410-2725-2018-4-3-387-393

Reference

 

  • Danilin 1993 – Danilin, AG 1993, Burhanizm, Izd-vo «Ak CHechek», Gorno-Altajsk, 328 s. (Danilin, AG 1993, Burkhanism, Izd-vo «Ak CHechek», Gorno-Altajsk, 328 p). (in Rus).

  • EHr-Samyr 2018 – EHr-Samyr, Altaj baatyrlar (Altajskie bogatyri). T. III. Serii «Pamyatniki ehpicheskogo naslediya Altaya», Podgotovka, perevody tekstov, primechaniya k altajskim tekstam, kommenta-rii k russkim perevodam, sostavlenie slovarya vypolneny MA Demchinovoj, ZS Kazagachevoj, AA Konunovym, KV YAdanovoj, BNU RA «Nauchno-issledovatel'skij institut altaistiki im S.S. Surazakova», Gorno-Altajsk, P.10-153. (EHr-Samyr, Altaj baatyrlar (Altajskie bogatyri). T. III. Serii «Pamyatniki ehpicheskogo naslediya Altaya», Training, translations, notes to the Altaic texts, comments to the Russian translation, compilation of dictionary had made MA Demchinovoj, ZS Kazagachevoj, AA Konunovym, KV YAdanovoj, BNU RA «Surazakov Scientific-research Institute of Altai studies», Gorno-Altajsk, P.10-153). (in Rus).

  • Enchinov 2013 – Enchinov, EhV 2013, Semejnye cennosti altajcev: transformaciya obychnogo prava v sovremennoj kul'ture, IP Vysockaya G.G., Gorno-Altajsk, 226 s. (Enchinov, EhV 2013, Altaians family values: transformation of customary law in modern culture, IP Vysockaya G.G., Gorno-Altajsk, 226 p). (in Rus).

  • Gennep 1999 – Gennep van A 1999, Obryady perekhoda. Sistematicheskoe izuchenie obryadov, Vost. lit. RAN, Moscow, 198 p. (Gennep van A 1999, The Rites of passage. A systematic study of rituals Vost. lit. RAN, Moscow, 198 p). (in Rus).

  • Sagalaev 1990 – Sagalaev, AM, Oktyabr'skaya, IV 1990, Tradicionnoe mirovozzrenie tyurkov YUzhnoj Sibiri. Znak i ritual, Nauka. Sib. otd-nie, Novosibirsk, 209 p. (Sagalaev, AM, Oktyabr'skaya, IV 1990, The Traditional world Outlook of Turks in South Siberia. Sign and ritual, Nauka. Sib. otd-nie, Novosibirsk, 209 p). (in Rus).

  • Kulemzin 2004 – Kulemzin, VM 2004, Sakral'noe v obydennom i obydennoe v sakral'nom, Tradicionnoe soznanie: problemy rekonstrukcii. Koll. Monografiya, Izd-vo NTL, Tomsk, S.140-145. (Kulemzin, VM 2004, Sacred in the ordinary and ordinary in the sacred, Traditional consciousness: problems of reconstruction, Koll. Monografiya, Izd-vo NTL, Tomsk, S.140-145). (in Rus).

  • Tadina 1995 – Tadina, NA 1995, Altajskaya svadebnaya obryadnost' (XIX–XX vv.), YUch-Syumer, Gorno-Altajsk, 207 p. (Tadina, NA 1995, Altai wedding ceremony (XIX–XX centuries), YUch-Syumer, Gorno-Altajsk, 207 p). (in Rus).

  • Tadysheva 2011 – Tadysheva, NO 2011, Vliyanie hristianizacii na semejnuyu obryadnost' korennogo naseleniya Gornogo Altaya, Gorno-Alt. tip., Gorno-Altajsk, 176 p. (Tadysheva, NO 2011, The influence of Christianisation on family rituals of the indigenous population of Mountain Altai, Gorno-Alt. tip., Gorno-Altajsk, 176 p). (in Rus).

  • Tadysheva 2013 – Tadysheva, NO 2013, Kul't jajyk v tradicionnyh predstavleniyah altajcev, Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta. Istoriya, №3(23), P.169–171. (Tadysheva, NO 2013, The cult iyc in the traditional beliefs of the altai, Bulletene of Tomsk state University. History, №3(23), P.169–171). (in Rus).

  • Unikal'nye ob"ekty 2014 – Unikal'nye ob"ekty Gornogo Altaya 2014, Sostavitel' Ojnoshev, VP, IP Kolmo-gorov, IA, Gorno-Altajsk, 202 p. (Unique objects of the Altai Mountains 2014, Compiled Ojnoshev, VP, IP Kolmogorov, IA, Gorno-Altajsk, 202 p). (in Rus).

  • YUsha 2008 – YUsha, ZhM 2008, Svadebnaya obryadnost' tuvincev: tradicii i novacii, Tradicii i innovacii v sovremennom fol'klore narodov Sibiri, Novosibirsk, P.52–62. (YUsha, ZhM 2008, Wedding ceremony of Tuvans: traditions and innovations, Traditions and innovations in modern folklore of the peoples of Siberia, Novosibirsk, P.52–62). (in Rus).

© 2016. С. Аманжолов атыңдағы ШҚМУ

© 2016. S.Amanzholov named EKSU

© 2016. ВКГУ имени С.Аманжолова

  • Facebook Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • Google+ Social Icon
  • YouTube Social  Icon